ميرزا محمد هادي علوى شيرازى
149
سفرنامه ميرزا ابو الحسن خان شيرازى ( ايلچى ) به روسيه ( فارسى )
بلور و اقسام شرابها را مىگذارند . در وسط سفره گلدانها ، و شمعدانها ، و ظروف غريبه ، و ميوه و شيرينىآلات ، و مرباها ، هركس هر چه دارد مىچيند . بعد از آن كه آماده شد زن و مرد ، سربرهنه داخل يكديگر ، در اطراف ميز روى صندلىها مىنشينند ، و دستمالها را از ميان بشقاب برداشته ، در دامن پهن مىكنند و نان را با كارد مىبرند و خردهخرده « 1 » قدرى مىخورند . پيشخدمتان دور ميز ، در عقب سر هر كس ايستادهاند . ابتدا شوربائى دارند ، در بشقاب كرده ، آورده ، در پيش روى هر كس مىگذارند . قدرى با قاشق صرف مىكنند . بعد آن را برداشته ، اقسام گوشتها ، از مقولهء گوشت گاو و گوساله ، و مرغ آبى و غاز « 2 » و بوقلمون ، و گوسفند ، و مرغ و بعضى حيوانات ديگر بقسمتهاى مختلف پخته ، در بشقابها گذاشتهاند . يكيك آنها را پيشخدمت آورده ، پهلوى دست آنها كه نشستهاند نگاه ميدارد و هر كس ميل دارد ، قاشقى برداشته در ميان آن بشقاب كه در پيش رو دارد مىريزد ، و با كارد مىبرد ، و با چنگال مىخورد ، تا هر قدر ميل دارد ، و بعد آن بشقاب را پيشخدمت برداشته مىبرد ، و بشقاب پاك دو دفعه آورده ، جاى آن مىگذارد ، و باز به همان نسبت ، ماكولات در دست پيشخدمتان است و دوره مىگردند و هر كس هر چه مىخواهد قاشقى برمىدارد و صرف مىكند ، تا آنها تمام شود ، بعد پيشخدمتها مىآيند ، و آنچه در روى ميز از مقولهء ميوه و شيرينىآلات و مرباها كه در آنجا گذاشتهاند برداشته به همان طريق دور مىگردانند « 3 » ، هركس هر چه خواهد برداشته صرف مىكند ، و علاوه به شرابى كه در ميان ميز پيش روى هر كس گذاشته شده ، شرابهاى ديگر در دست پيشخدمتان است و در پياله كرده به هر كس خواهد مىدهند و صرف مىكنند و در آن سر ميز صحبت مىدارند ، و با يكديگر آنچه در ميان دارند ، بيان مىنمايند ، تا غذا به اتمام برسد و همه فارغ شوند . آنوقت دستمالها [ را ] از دامن برداشته روى همان بشقابها مىگذارند ، و از صندلىها برخاسته قدرى با يكديگر تعارف زبانى مىكنند و رفته در اوطاق ديگر توقف مىنمايند . پيشخدمتان ميز و اسباب را جمع كرده ، قهوه با قند و شير در مجموعه گذاشته مىآورند « 4 » . هركس مىخواهد آنها را داخل يكديگر كرده فنجانى برمىدارد و صرف مىنمايد ، و بعد هر يك به مكان خود مىروند . روغن بسيار كم ، بلكه هيچ نمىخورند . طعام صرف نمىكنند غذاى اصلى ايشان اقسام گوشتهاست ، خاصه گوشت گاو كه بطريق مختلف مىپزند ، و سرد و گرم ، به چندين قسم صرف مىنمايند و خوردن و اسباب ميز و مأكولات و ساير آنچه ، در اين باب تحرير شده نيز مرتبه به مرتبه است . بزرگان و اعيان بسيار هستند كه اسباب و اثاث « 5 » ميز آنها از طلا و نقره ، و چينى و بلور و بارفطن و شمعدانها و گلدانها ، منتهاى آراستگى دارد ، و از آنها پستتر ، قدرى پستتر است ، و همچنين تا فقراى آنها كه با قاشق و اسباب چوبى غذا صرف
--> ( 1 ) - متن : خورده - خورده ( 2 ) - متن : فاز ( 3 ) - متن : مىگرداند ( 4 ) - متن : مىآورد ( 5 ) - متن : اساس